Ranking najkrótszych pasów startowych w Europie i na świecie

Najkrótszy pas startowy na świecie z regularnymi lotami pasażerskimi ma lotnisko Juancho E. Yrausquin na karaibskiej wyspie Saba (ok. 400 metrów). W Europie najkrótszy główny pas z lotami rozkładowymi ma niemieckie lotnisko Helgoland-Düne (480 m), w Grecji Kastelorizo (ok. 800 m), a w Polsce najkrótsze pasy lotnisk pasażerskich mierzą 2500 m. Poniżej znajdziesz pełny ranking. jest bezpieczne.

Najkrótsze pasy startowe na świecie - kluczowe informacje do przeczytania w 1 minutę

• Saba (Juancho E. Yrausquin) - ok. 400 m; najkrótszy pas świata z regularnymi lotami pasażerskimi, obsługiwany tylko przez samoloty STOL.

• Courchevel (Francja) - 537 m i nachylenie 18,6%; jeden z najbardziej stromych pasów na świecie, bez możliwości odejścia na drugi krąg.

• Helgoland-Düne (Niemcy) - 480 m; najkrótszy główny pas z rozkładowymi lotami w Europie.

• Kastelorizo - ok. 800 m; najkrótszy pas lotniska pasażerskiego w Grecji, a Skiathos (1628 m) to najkrótszy w Grecji pas przyjmujący odrzutowce.

• Polska - najkrótsze pasy lotnisk pasażerskich mają 2500 m (m.in. Wrocław, Poznań, Modlin, Łódź, Szczecin, Bydgoszcz, Zielona Góra, Olsztyn-Mazury, Radom).

Jak długi jest standardowy pas startowy?

Standardowy pas startowy lotniska pasażerskiego ma zwykle od 2000 do 4000 metrów. Samoloty wąskokadłubowe, takie jak Boeing 737 czy Airbus A320, potrzebują przy pełnym obciążeniu zwykle ok. 1800-2500 m. Duże samoloty dalekiego zasięgu, np. Airbus A380 czy Boeing 777, korzystają z pasów o długości 3000-4000 m.

Od czego zależy wymagana długość pasa startowego?

Wymagana długość pasa zależy przede wszystkim od masy samolotu, temperatury i wysokości lotniska. Pas musi zapewnić odpowiedni dystans zarówno na rozbieg przy starcie, jak i na dobieg po przyziemieniu, z zapasem na wypadek przerwanego startu.

Najważniejsze czynniki to:

• masa startowa (MTOW) - samolot z pełnymi zbiornikami i kompletem pasażerów potrzebuje znacznie dłuższego rozbiegu,

• temperatura powietrza - w upale powietrze jest rzadsze, skrzydła wytwarzają mniejszą siłę nośną, a silniki mniejszy ciąg,

• wysokość lotniska n.p.m. - na lotniskach górskich rozrzedzone powietrze wydłuża start,

• stan nawierzchni - mokry lub oblodzony pas wydłuża hamowanie,

• wiatr i nachylenie pasa - wiatr czołowy skraca rozbieg, a pas pod górę pomaga wyhamować.

Dlatego na krótkich pasach linie często ograniczają masę startową, np. zabierają mniej paliwa lub pasażerów. Tak jest na Skiathos, gdzie Boeingi 737 i Airbusy A321 lądują na pasie o długości zaledwie 1628 m.

Długość pasa a typ samolotu - maszyny STOL, turbośmigłowce i odrzutowce

Samoloty STOL (Short Take-Off and Landing) potrzebują do startu zaledwie kilkuset metrów. To maszyny takie jak DHC-6 Twin Otter, Britten-Norman Islander czy Dornier Do 228. Są lekkie, mają duże skrzydła i mocne silniki w stosunku do masy.

Turbośmigłowce regionalne, np. ATR 42 czy Dash 8, potrzebują zwykle ok. 1000-1400 m. Odrzutowce pasażerskie są cięższe i podchodzą do lądowania szybciej, dlatego wymagają pasów o długości co najmniej ok. 1600-2500 m.

Ranking najkrótszych pasów startowych na świecie

Ranking najkrótszych pasów startowych na świecie otwiera Saba, a w pierwszej piątce znajdują się lotniska z Karaibów, Morza Północnego, Himalajów, Szkocji i Alp. Zestawienie obejmuje lotniska z regularnym ruchem pasażerskim lub komercyjnym.

Saba - najkrótszy pas startowy na świecie

Lotnisko Juancho E. Yrausquin na wyspie Saba ma najkrótszy na świecie pas z regularnymi lotami pasażerskimi (ok. 400 m). Faktyczny dystans dostępny do startu jest jeszcze krótszy i wynosi ok. 350 m. Pas ma niespełna 20 m szerokości, a oba jego końce opadają klifami do Morza Karaibskiego.

Na Sabie lądują tylko samoloty STOL, m.in. DHC-6 Twin Otter linii Winair. Odrzutowcom zakazano tu lądowania poza sytuacjami awaryjnymi. Lotnisko działa od 1963 r. i od tego czasu nie doszło tu do śmiertelnego wypadku. Na wyspę dolecisz z Sint Maarten, a lot trwa ok. 15 minut.

Courchevel - krótki pas z 18-procentowym nachyleniem we francuskich Alpach

Altiport Courchevel ma pas o długości 537 m i nachyleniu aż 18,6%. Samoloty lądują pod górę, co pomaga im wyhamować, a startują w dół, co ułatwia nabranie prędkości.

W Courchevel nie da się odejść na drugi krąg. Kiedy pilot zacznie podejście, musi wylądować, bo za pasem wznoszą się góry. Lotnisko nie ma też podejścia według przyrządów ani oświetlenia, więc we mgle i przy niskich chmurach loty są niemożliwe. Piloci muszą mieć specjalne uprawnienia na to lotnisko, a latają tu głównie małe samoloty, takie jak Pilatus PC-12 czy Cessna 208 Caravan.

Lukla - brama do Mount Everestu

Lotnisko Tenzing-Hillary w Lukli ma pas o długości 527 m na wysokości ok. 2845 m n.p.m. Górny koniec pasa opiera się o ścianę zbocza, a dolny urywa się stromym spadkiem w dolinę. Pas ma nachylenie ok. 12%.

Lukla to główna brama dla trekkerów zmierzających pod Mount Everest. Loty z Katmandu wykonują m.in. Twin Ottery, Dorniery Do 228 i L-410, głównie rano, gdy pogoda w Himalajach jest najbardziej stabilna.

Gustaf III na Saint-Barthélemy - lądowanie tuż nad plażą

Lotnisko Gustaf III na wyspie Saint-Barthélemy ma pas o długości 646 m. Samoloty schodzą stromo nad wzgórzem i rondem drogowym, a pas kończy się tuż przy plaży St. Jean.

Na St. Barth mogą lądować tylko małe samoloty, np. Twin Otter czy Cessna Caravan, a piloci potrzebują specjalnego przeszkolenia na to lotnisko. To jedna z największych atrakcji dla spotterów na Karaibach.

Papa Westray - najkrótszy rozkładowy lot świata

Lotnisko Papa Westray na Orkadach ma trzy pasy: główny o długości 527 m oraz dwa krótsze, 406 m i 293 m. Wszystkie mają nawierzchnię żwirową lub trawiastą.

Stąd startuje najkrótszy rozkładowy lot pasażerski na świecie. Linia Loganair lata na sąsiednią wyspę Westray, odległą o ok. 2,8 km. Lot według rozkładu trwa 2 minuty razem z kołowaniem, a przy dobrym wietrze sam przelot zajmuje niespełna minutę.

Barra - pas startowy na plaży uzależniony od pływów

Lotnisko Barra na Hebrydach Zewnętrznych to jedyne na świecie lotnisko z regularnymi lotami, na którym pasem jest plaża. Trzy pasy o długości od 680 do 846 m wyznaczono na piasku plaży Traigh Mhòr.

Rozkład lotów na Barrę zależy od pływów morskich. Podczas przypływu plaża znika pod wodą, a samoloty Twin Otter linii Loganair mogą lądować tylko przy odpływie.

Gdzie jest najkrótszy pas startowy w Europie?

Najkrótszy główny pas startowy z regularnymi lotami pasażerskimi w Europie ma lotnisko Helgoland-Düne w Niemczech (480 m). Jeszcze krótsze są niektóre pasy pomocnicze, np. na szkockim Papa Westray (293 m) i na samym Helgolandzie (258 m).

Sprawdź także: Największy samolot pasażerski na świecie - ranking TOP5

Ranking najkrótszych pasów startowych w Europie

Helgoland-Düne - mikrolotnisko na Morzu Północnym

Lotnisko Helgoland-Düne leży na wysepce Düne obok Helgolandu i ma trzy betonowe pasy: 480 m, 371 m i 258 m. Mogą tu lądować samoloty o masie startowej do 5,7 t.

Rozkładowe loty na Helgoland wykonuje linia OFD (Ostfriesischer Flugdienst) z lotnisk na wybrzeżu Niemiec. Silny wiatr znad Morza Północnego sprawia, że lądowania wymagają od pilotów dużej precyzji.

St Mary's na wyspach Scilly

Lotnisko St Mary's na wyspach Scilly ma dwa pasy: 694 m i 525 m. Leży na wzgórzu, więc pasy kończą się spadkiem terenu.

Na wyspy Scilly latają samoloty Twin Otter linii Isles of Scilly Skybus z Kornwalii (Land's End i Newquay) oraz z Exeter.

Gibraltar - pas startowy przecinający ulicę

Lotnisko w Gibraltarze ma pas o długości 1776 m, który przecina główną drogę wjazdową do miasta, Winston Churchill Avenue. Przez dziesięciolecia ruch samochodowy zatrzymywano szlabanami przed każdym startem i lądowaniem.

Od 31 marca 2023 r. samochody jeżdżą tunelem pod pasem startowym. Przez pas wciąż jednak przechodzą piesi i rowerzyści, których zatrzymuje się przed każdym startem i lądowaniem. Pas jest dodatkowo ograniczony z obu stron wodami zatoki.

Madera - pas, który trzeba było wydłużyć na palach nad oceanem

Lotnisko na Maderze miało pierwotnie pas o długości ok. 1600 m, uznawany za jeden z najtrudniejszych w Europie. Przykładowo w 1977 r. samolot TAP Portugal wypadł z pasa przy lądowaniu w ulewnym deszczu. Zginęło wtedy 131 osób.

W 2000 r. pas wydłużono do 2781 m, a jego część zbudowano nad oceanem na 180 betonowych kolumnach o wysokości ok. 70 m. Dziś Madera nie należy już do lotnisk z krótkimi pasami, ale silne wiatry wciąż sprawiają, że lądowania są tu wymagające, a piloci przechodzą dodatkowe szkolenie.

Najkrótszy pas startowy w Grecji - Skiathos, Korfu i małe wyspy

Najkrótszy pas lotniska pasażerskiego w Grecji ma Kastelorizo (ok. 800 m). Wśród lotnisk przyjmujących odrzutowce najkrótszy pas ma Skiathos (1628 m).

Kastelorizo, Astypalea i Leros - greckie lotniska dla małych samolotów

Najmniejsze greckie wyspy obsługują lotniska z pasami krótszymi niż 1100 m:

• Kastelorizo - ok. 800 m; loty z Rodos wykonują turbośmigłowe Dash 8 linii Olympic Air,

• Astypalea - 989 m,

• Leros - 1012 m, pas wciśnięty między wzgórza.

Na te wyspy latają tylko turbośmigłowce, np. Dash 8 czy ATR 42. Odrzutowce nie mogą tu lądować.

Skiathos - samoloty nad głowami plażowiczów

Lotnisko Skiathos ma pas o długości 1628 m. To najkrótszy pas w Grecji przyjmujący odrzutowce pasażerskie. W 2014 r. wydłużono go o 110 m. Lądują tu samoloty do wielkości Boeinga 757-200, w tym Boeingi 737 i Airbusy A321 z wakacyjnymi turystami.

Skiathos nazywa się „greckim Sint Maarten”, bo samoloty przelatują nisko nad drogą i plażą przed pasem. Na końcu pasa stoją jedyne na wyspie światła drogowe. Zatrzymują ruch, żeby podmuch silników nie zagroził przechodniom. W 2024 r. lotnisko obsłużyło ponad 600 tys. pasażerów.

Korfu - pas startowy na grobli wśród wody

Lotnisko na Korfu ma pas o długości 2373 m, zbudowany częściowo na sztucznie usypanej grobli. Z trzech stron otacza go woda, więc podczas podejścia od strony morza pasażerowie mają wrażenie, że samolot ląduje na wodzie.

Korfu nie ma krótkiego pasa, ale lądowanie tu jest wymagające, bo pas jest krótszy niż na wielu dużych lotniskach, a nad wyspą często wieją porywiste wiatry. Najlepiej obserwować lądowania z okolic klasztoru Vlacherna i wzgórza Kanoni.

Jaki jest najkrótszy pas startowy w Polsce?

Najkrótsze pasy startowe wśród polskich lotnisk pasażerskich mają 2500 m. Taką długość ma główny pas we Wrocławiu, Poznaniu, Modlinie, Łodzi, Szczecinie, Bydgoszczy, Zielonej Górze, Olsztynie-Mazurach i Radomiu.

Krótsze pasy mają lotniska lokalne, aeroklubowe i wojskowe. Przykładowo lotnisko Warszawa-Babice, z którego korzystają m.in. Lotnicze Pogotowie Ratunkowe i samoloty lotnictwa ogólnego, ma utwardzony pas o długości ok. 1300 m. Najkrótsze utwardzone pasy w Polsce (ok. 500 m) mają nieużywane lub zamknięte lotniska wojskowe, a lądowiska aeroklubów mają często trawiaste pasy o długości kilkuset metrów.

Długości pasów startowych na polskich lotniskach - zestawienie

Najdłuższy pas startowy w Polsce ma Lotnisko Chopina w Warszawie (3690 m). To prawie półtora raza więcej niż na najkrótszych pasach polskich lotnisk pasażerskich.

Czy krótki pas startowy jest niebezpieczny?

Krótki pas startowy nie jest niebezpieczny, jeśli korzystają z niego odpowiednie samoloty i przeszkoleni piloci. Lotniska z krótkimi lub trudnymi pasami podlegają specjalnym procedurom, a linie dobierają do nich typ samolotu, masę startową i załogi.

Na najtrudniejszych lotniskach lądować mogą tylko kapitanowie z dodatkowymi uprawnieniami. Przewoźnicy klasyfikują takie porty jako lotniska kategorii C. Przed pierwszym lotem załoga przechodzi osobne szkolenie, często także w symulatorze.

Jak piloci przygotowują się do lądowania na krótkim pasie?

Przed lądowaniem na krótkim pasie piloci dokładnie obliczają masę samolotu, prędkość podejścia i dystans hamowania. Biorą pod uwagę pogodę, stan nawierzchni i wiatr, a w razie wątpliwości odlatują na lotnisko zapasowe.

Do szybkiego wyhamowania samoloty wykorzystują:

• spoilery na skrzydłach, które po przyziemieniu „gaszą” siłę nośną i dociskają samolot do pasa,

• odwracacze ciągu silników, kierujące strumień gazów do przodu,

• automatyczne hamulce z zaprogramowaną siłą hamowania,

• precyzyjne przyziemienie tuż za progiem pasa, by wykorzystać jak największy dystans.

Może zainteresować Cię również: Czarna skrzynka w samolocie - jak działa?

Najdłuższe pasy startowe świata - dla porównania

Najdłuższy pas startowy w historii lotnictwa cywilnego miało lotnisko Qamdo Bamda w Tybecie (5500 m). Leży ono na wysokości 4334 m n.p.m., gdzie rozrzedzone powietrze wymaga bardzo długiego rozbiegu. Według dostępnych danych pas jednak zamknięto i zastąpiono nowym, o długości 4500 m.

Inne najdłuższe pasy świata to:

• Żukowski (Rosja) - 5402 m; lotnisko testowe, gdzie odbywa się m.in. pokaz lotniczy MAKS,

• Szigatse (Tybet, Chiny) i Uljanowsk-Wostocznyj (Rosja) - po 5000 m,

• Denver (USA) - 4877 m; najdłuższy pas na lotnisku pasażerskim w Stanach Zjednoczonych,

• Doha-Hamad (Katar) - 4850 m.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Gdzie jest najkrótszy pas startowy na świecie?

Najkrótszy pas startowy na świecie z regularnymi lotami pasażerskimi ma lotnisko Juancho E. Yrausquin na wyspie Saba na Karaibach. Pas ma ok. 400 m długości, a na obu jego końcach są klify opadające do morza.

Ile metrów ma najkrótszy pas startowy na świecie?

Najkrótszy pas startowy na świecie, na Sabie, ma ok. 400 m długości, a dystans dostępny do startu wynosi ok. 350 m. Jeszcze krótsze pasy pomocnicze mają tylko pojedyncze lotniska, np. Papa Westray (293 m) i Helgoland (258 m).

Gdzie jest najkrótszy pas startowy w Europie?

Najkrótszy główny pas z regularnymi lotami pasażerskimi w Europie ma lotnisko Helgoland-Düne w Niemczech (480 m). Kolejne miejsca zajmują Papa Westray w Szkocji (527 m) i Courchevel we Francji (537 m).

Które lotnisko w Grecji ma najkrótszy pas startowy?

Najkrótszy pas lotniska pasażerskiego w Grecji ma Kastelorizo (ok. 800 m). Wśród lotnisk przyjmujących odrzutowce najkrótszy pas ma Skiathos (1628 m).

Które lotnisko w Polsce ma najkrótszy pas startowy?

Najkrótsze pasy wśród polskich lotnisk pasażerskich mają 2500 m. Taką długość mają m.in. pasy we Wrocławiu, Poznaniu, Modlinie, Łodzi, Szczecinie, Bydgoszczy, Zielonej Górze, Olsztynie-Mazurach i Radomiu. Krótsze pasy mają lotniska lokalne i aeroklubowe, np. Warszawa-Babice (ok. 1300 m).

Jakie samoloty mogą lądować na Sabie?

Na Sabie mogą lądować tylko samoloty krótkiego startu i lądowania (STOL), np. DHC-6 Twin Otter i Britten-Norman Islander. Odrzutowcom zakazano tu lądowania poza sytuacjami awaryjnymi.

Ile metrów pasa potrzebuje Boeing 737 lub Airbus A320?

Boeing 737 i Airbus A320 potrzebują przy pełnym obciążeniu zwykle ok. 1800-2500 m pasa. Na krótszych pasach, np. na Skiathos (1628 m), mogą operować z ograniczoną masą startową.

Czy można polecieć rejsowo na lotnisko z najkrótszym pasem świata?

Tak, na Sabę latają rozkładowe samoloty linii Winair z wyspy Sint Maarten. Lot trwa ok. 15 minut.

Czy lądowanie na krótkim pasie jest niebezpieczne?

Nie, lądowanie na krótkim pasie jest bezpieczne, jeśli wykonują je odpowiednie samoloty i przeszkoleni piloci. Na najtrudniejszych lotniskach, takich jak Courchevel czy Saba, latają tylko specjalnie przygotowane załogi.

Czy piloci potrzebują specjalnych uprawnień, aby lądować na krótkich pasach?

Tak, na najtrudniejszych lotniskach piloci potrzebują dodatkowego przeszkolenia lub uprawnień na konkretne lotnisko. Szkolenie obejmuje zwykle sesje w symulatorze i loty pod nadzorem instruktora.

Jaki jest najdłuższy pas startowy na świecie?

Najdłuższy pas startowy w historii lotnictwa cywilnego miało lotnisko Qamdo Bamda w Tybecie (5500 m), ale według dostępnych danych pas ten zastąpiono nowym, o długości 4500 m. Wśród czynnych pasów wyróżniają się Żukowski w Rosji (5402 m) oraz Szigatse i Uljanowsk-Wostocznyj (po 5000 m).